Με την Ακολουθία του Ακάθιστου Ύμνου εκδηλώνονται ευχαριστίες και εγκώμια στο πρόσωπο της Παναγίας. Αποτελείται, κατά βάση, από τον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ακάθιστου Ύμνου, πλαισιωμένα με ψαλμούς, απολυτίκια και ευχές. Και τα δύο χαρακτηρίζονται ως αριστουργήματα της Βυζαντινής υμνολογίας , που εξαίρουν το έργο και το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου , με θεολογικό βάθος, κομψότητα λόγου, μουσικό κάλλος, αγιοπνευματική έμπνευση.

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημάνει το τέλος των Απόκρεω. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονταν» πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.

Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώγεται λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα), και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.

Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή του Πάσχα.

Πηγή:saint 

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η πραγματική έννοια της ημέρας αυτής έχει αλλοιωθεί, γιατί οι άνθρωποι στην προσπάθεια τους να τηρήσουν τις παραδόσεις που απορρέουν από αυτήν και να «νηστέψουν», καταφεύγουν σε γαστριμαργικές συνήθειες, καταναλώνοντας ως εδέσματα μεγάλες ποσότητες με οστρακοειδή, θαλασσινά και άλλες λιχουδιές, ψημένα στα κάρβουνα και συνοδευόμενα με άφθονο κρασί.

Κατόπιν ακολουθεί ο ξέφρενος χορός, τα τραγούδια και η διασκέδαση με όποιον τρόπο μπορεί ο νους να συλλάβει και με παγανιστικά και αρχαία έθιμα, τα οποία φυσικά και δεν πρέπει να ξεχαστούν μια και είναι μέρος του πολιτισμού μας, όμως να δίνεται σε αυτά η ιστορική και όχι η λατρευτική σημασία, που δεν τους αρμόζει.

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους


Η Κυριακή της Τυρινής μάς φέρνει στα πρόθυρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Από την Καθαρά Δευτέρα αρχίζουμε το «στάδιο των αρετών», την προσπάθεια για μετάνοια, ώστε να ζήσουμε μέσα μας την προσωπική ανάσταση από τα πάθη που μας χαρίζει η Ανάσταση του Κυρίου μας.


Στη Λειτουργία αυτής της μέρας διαβάζεται από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο ένα απόσπασμα από την επί του όρους ομιλία του Χριστού. Σ’ αυτό μας λέει τις τρεις προϋποθέσεις που απαιτούνται, για να είναι η πορεία μας τη Μ. Σαρακοστή καρποφόρα, δηλ. να υπάρχουν «καρποί μετανοίας».


Η πρώτη είναι η συγχώρεση των παραπτωμάτων των συνανθρώπων μας. Ζώντας ανάμεσα και μαζί με ανθρώπους ατελείς και αμαρτωλούς, όπως εμάς, δεν είναι δυνατό να μην ψυχρανθούμε κάποτε, να στεναχωρηθούμε, να πικραθούμε. ΄Ετσι δημιουργείται μια εσωτερική απόσταση, ένα σφίξιμο της καρδίας, που δεν μας αφήνει να ελευθερωθούμε και να ξανοιχτούμε στην άνεση, στην απλότητα, στη χαρά. Η «άφεση των παραπτωμάτων» τους από μας, πρώτα θα αναπαύσει εμάς, θα ελευθερώσει το μέσα μας κόσμο και θα μας κάνει «οικείους του Θεού» που συγχωρεί. Αν και αυτό δεν είναι εύκολο, κυρίως όταν αισθανόμαστε ότι μας πόνεσε η συμπεριφορά τους, είναι όμως αναγκαίο για να τακτοποιηθεί η δική μας σχέση με το Θεό. Γιατί όλοι, ως παιδιά του ίδιου Πατέρα, αποτελούμε το ένα σώμα της οικογένειας Του. Η ενότητα των καρδιών, ως έκφραση αγάπης, είναι η ουσία της πνευματικής οικογένειας.

Ο εννοιολογικός χάρτης που παρέθεσα αποσπά πληροφορίες από το μάθημα 3, της ενότητας ΣΤ', του βιβλίου θρησκευτικών της Ε’ τάξης δημοτικού με τίτλο «Μεγάλη Σαρακοστή: Προετοιμασία για το Πάσχα ».

Αν θέλει να ζήσει κανείς το λειτουργικό πλούτο, το θαυμαστό μυστικό μεγαλείο της Μ. Τεσσαρακοστής, πρέπει να προσπαθήσει να ξεφύγει από την επιφάνεια της. Επιφάνεια είναι αυτό που βλέπομε και που γνωρίζομε όλοι μας κατά τις Κυριακές της Τεσσαρακοστής. Έχουν πράγματι κάτι ιδιαίτερο οι Κυριακές αυτές από τις άλλες Κυριακές του υπολοίπου έτους. Τα ειδικά εορτολογικά θέματα, η υμνογραφία, η λειτουργία του Μ. Βασιλείου, που τελείται αντί της λειτουργίας του Χρυσοστόμου, δίνουν σ’ αυτές ένα ξεχωριστό χρώμα. Αλλά οι Κυριακές της Τεσσαρακοστής είναι οάσεις μέσα σ’ αυτήν. Κατ’ ουσία βρίσκονται έξω από αυτήν. Τη γοητεία της αληθινής Τεσσαρακοστής θα την αισθανθεί κανείς μέσα στο «πέλαγος» ή στην «αυχμηρά έρημο», όπως την ονομάζουν οι Πατέρες, αυτής της ίδιας της Τεσσαρακοστής, δηλαδή των καθημερινών, από τη Δευτέρα ως την Παρασκευή των έξι εβδομάδων που την αποτελούν.

ΣΤΙΣ Σαρακοστές καλό είναι να γνωρίζεις μόνο εκκλησία και σπίτι, τίποτ’ άλλο. Φτάνεις, λοιπόν, στο σπίτι. Τί θα κάνεις εκεί; Θα αγωνιστείς μ’ όλη σου τη δύναμη να διατηρήσεις την προσήλωση του νου και της καρδιάς στον Κύριο. Αμέσως μετά την εκκλησία, τρέξε στο δωμάτιό σου και κάνε αρκετές μετάνοιες, ζητώντας ευλαβικά από τον Θεό να σε βοηθήσει , ώστε να αξιοποιήσεις το χρόνο της παραμονής σου στο σπίτι με τρόπο ωφέλιμο για την ψυχή σου.

Ύστερα κάθησε και ξεκουράσου για λίγο. Αλλά και τότε μην αφήνεις τους λογισμούς σου να ξεστρατίζουν. Διώχνοντας κάθε σκέψη, επαναλάμβανε νοερά την ευχή : “Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με! Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με!”. Αφού ξεκουραστείς πρέπει ν’ ασχοληθείς με κάτι, είτε προσευχή είτε εργόχειρο. Τί εργόχειρο θα κάνεις δεν έχει σημασία∙ ξέρεις ήδη τί σου αρέσει. Είναι, βλέπεις, αδύνατο να ασχολείσαι όλη την ώρα με πνευματικά πράγματα∙ χρειάζεται να έχει και κάποιο ευχάριστο εργόχειρο.